به گزارش پایگاه اطلاع رسانی حزب تدبیر و توسعه، ایسنا نوشت: مهدی رفیعی بهابادی رییس مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران می‌گوید اگرچه شمار قابل توجهی از مردم در شرایط کنونی عصبانی هستند، اما نیمی از مردم هم معتقدند اعتراض‌ها نفعی ندارد. دلایلشان هم متعدد است؛ یکی اینکه به اعتراض‌ها توجهی نمی‌شود. به نظرم همین یک عامل دلیل روشنی بر این است که هر بار اعتراض‌ها خشن­‌تر می‌­شود.

در ادامه گفتگوی خبرگزاری ایرنا با «مهدی رفیعی بهابادی» را می‌خوانید:

اعتراض‌های شهریور ۱۴۰۱ فقط مساله حجاب و گشت ارشاد نیست. وی معتقد است هر اعتراضی یک کاتالیزور دارد. به طور مثال در آبان ۱۳۹۸ کاتالیزور، مساله بنزین بود. در ۱۴۰۱، بحث کشته شدن مهسا امینی و مساله گشت ارشاد است، اما این‌ها فقط علت قریب هستند و باید دنبال علل اصلی بود.


بیشتر بخوانید: تاریخ سرکوب دانشگاه در ایران / جنبش‌های دانشجویی در دوره پهلوی چه سرنوشتی داشتند؟


در طول چند دهه گذشته در ایران شاهد اعتراض‌های به نسبت گسترده­‌ای بودیم که برخی محققان آن را به اعتراض‌های طبقه متوسط یا طبقه پایین تعبیر کرده‌­اند. به عنوان مثال اعتراض‌های سال ۷۸ و ۸۸ را مبتنی بر خواسته­‌های سیاسی و مربوط به طبقه متوسط می­‌دانند و اعتراض‌های ۹۶ و ۹۸ را اقتصادی و مربوط به طبقه پایین. به احتمال زیاد کسانی که اصرار دارند چنین تقسیم­‌بندی‌­هایی انجام دهند، این اعتراض­‌ها را هم اعتراض‌های طبقه متوسط می‌­دانند، در صورتی که شواهدی خلاف این ادعا‌ها وجود دارد. اگر بتوان اعتراض‌های ۷۸ و ۸۸ را سیاسی دانست، اعتراض‌های ۹۶ و ۹۸ فقط اقتصادی و مخصوص طبقه پایین نبود.

از بین ۲۴ متغیر مورد بررسی بیش از همه «متغیر خشم» نسبت به حکومت متغیر پتانسیل اعتراض را تبیین می­‌کندبررسی اجمالی شهر‌های درگیر در اعتراض‌های ۹۶ و به ویژه ۹۸ نشان می­‌دهد بسیاری استان‌­ها و شهر‌ها بودند که از نظر وضعیت اقتصادی و رفاهی در رتبه‌های پایین کشور قرار داشتند و اعتراضی را تجربه نکردند و عکس این مورد هم زیاد وجود داشت. به لحاظ زمانی نیز ما در برهه‌­های مختلف شاهد تورم سنگین بوده‌­ایم، اما اعتراضی مشاهده نکردیم. این بدان معنا نیست که متغیر اقتصاد مهم نیست، بلکه به این معنی است که وضعیت رفاهی و معیشتی ممکن است شرط لازم برای وقوع اعتراض‌ها باشد، اما هرگز شرط کافی نیست. اکنون هم همه ماجرا فقط قضیه آزادی اجتماعی و فرهنگی نیست.

در یک بررسی پیمایشی که در ۶ شهرستان جنوب تهران در تیرماه ۱۴۰۱ انجام دادیم، ۲۴ متغیر مؤثر بر پتانسیل اعتراض را بررسی کردیم.۶ شهرستان مورد بررسی در این تحقیق شامل ۴ شهرستانی بود که در سال ۹۸ اعتراض‌های سنگینی را تجربه کرده بودند، یعنی شهر قدس، شهریار، بهارستان و اسلامشهر و دو شهرستانی که در این سال اعتراضی تجربه نکرده بودند، یعنی ری و پاکدشت. از بین ۲۴ متغیر مورد بررسی بیش از همه متغیر «خشم نسبت به حکومت» متغیر پتانسیل اعتراض را تبیین می­‌کند. یعنی این متغیر از همه عوامل روی پتانسیل اعتراض تاثیرگذارتر است؛ متغیری که اکنون از نظر عددی وضعیت خطرناکی دارد.

به نظرم مردم یک روزه خشمگین و عصبانی نمی­‌شوند. در طول کمتر از ۵ سال گذشته جدا از اعتراض‌های صنفی متعدد، سه اعتراض گسترده و فراگیر در کشور داشتیم. هر بار که اعتراض گسترده می‌­شود، بالاخره بعد از چند روز یا نهایت چند هفته فروکش می‌­کند، اما این فروکش کردن ظاهری است و به طور عمده به‌دلیل بی‌توجهی به مطالبات، این خشم انباشته می­‌شود و دلیل اینکه هر دفعه خشونت نسبت به دفعه پیش بیشتر می­‌شود، همین است.

طبق نتایج پیمایش اگرچه اکثریت قابل توجه مردم در شرایط کنونی عصبانی هستند، اما نیمی از مردم نیز معتقدند اعتراض‌ها نفعی ندارد. دلایلشان هم متعدد است. یکی اینکه به اعتراض‌ها توجهی نمی‌شود. به نظرم همین یک عامل، دلیل روشنی بر این است که هر بار اعتراض‌ها خشن‌­تر می‌­شود؛ یعنی عصبانیتی که التیام پیدا نمی­‌کند و تبدیل به خشم فروخورده می­‌شود. بر خلاف نظر کسانی که معتقدند اگر جایی برای اعتراض امن وجود داشته باشد، اعتراض از اغتشاش جدا می­‌شود؛ بنده هر چند در این کار ضرری نمی‌بینم، اما علاج اصلی این درد را هم این مورد نمی‌دانم.

اگر هم جایی برای اعتراض درست شود و مردم هر چند وقت یک‌بار جمع شوند و اعتراضی کنند و فایده‌ای نبییند، مساله تفاوتی نخواهند کرد. اگر راهی برای تأثیرگذاری واقعی بر رفتار حکومت (و نه فقط نمایش اعتراض) از طریق رویه‌های مشروع وجود داشته باشد، کار به اعتراض خیابانی نمی‌کشد. اگر الان اعتراض خیابانی وجود دارد، دلیلش این است که این رویه‌ها یا مسدود است یا مردم فکر می‌کنند مسدود است.

نکته بسیار مهمی که باید به آن توجه شود اینکه، گستره نارضایتی و خشم را نباید محدود به همین تعدادی دانست که در تجمع‌های اعتراضی شرکت می­‌کنند. این‌ها درصد بسیار اندک از کل کسانی هستند که عصبانی‌اند. بسیاری اعتراض را به دلایل متعددی اثربخش نمی­‌دانند که شرکت نمی­‌کنند یا متغیر مهم دیگر که در پیمایش نیز جزو متغیر‌های مهم تاثیرگذار بر پتانسیل اعتراض است، «ترس از هزینه­‌های شرکت در اعتراض» است. این متغیر‌ها اکنون عمل می‌کنند، اما قابل پیش‌بینی نیستند و ممکن است روزی عمل نکند و باعث اعتراض‌های بسیار گسترده‌تر شود.

طیف سنی شرکت‌کننده در تجمع‌ها را مانند دیگر اعتراض‌ها، افراد با سن پایین تشکیل می‌دهند. اگر چه داده متقنی وجود ندارد، با این حال مشاهده‌ها نشان می‌­دهد میانگین سنی شرکت‌کنندگان در سال‌های اخیر و به ویژه این اعتراض‌ها، بسیار پایین آمده است؛ یعنی جوانان زیر ۲۰ سال یا حتی نوجوانان.

باید توجه کرد بیشتر پیمایش‌ها نشان داده‌اند نسل متولدان دهه هفتاد و اوایل دهه هشتاد که در پیمایش‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرند، بسیار متفاوت از نسل‌های دیگر می‌اندیشند و بدیهی است حاکمیت نمی‌تواند آن مواجهه‌ای را که به طور مثال با متولدان دهه ۵۰ و ۶۰ داشته با این نسل هم داشته باشد.

حضور زنان در سال‌های اخیر در اعتراض‌ها گسترده‌تر است؛ این وضع در اعتراض‌های سال ۹۸ هم به چشم می‌آمد، اما در اعتراض‌های اخیر چشمگیر است.

یافته‌های پیمایش‌های چند سال اخیر هم نشان می‌دهد که پتانسیل اعتراض در زنان نزدیک به مردان شده است. به لحاظ طبقاتی نیز، این اعتراض‌ها را فقط طبقه متوسطی نمی‌دانم. همان‌گونه که در آبان ۹۸ هم طبقه پایین و متوسط همزمان حضور داشتند، در این اعتراض‌ها هم همین‌گونه است؛ چون نه اعتراض آبان ۹۸ فقط اقتصادی بود و نه اعتراض کنونی فقط اجتماعی و فرهنگی و سیاسی است.

از طرف دیگر طبقه پایین مانند گذشته مطالبه فقط اقتصادی ندارد، زیرا بر اثر گسترش تحصیلات و آگاهی‌های سیاسی اجتماعی که پیدا کرده مطالباتی از جنس طبقه متوسط یافته و از طرف دیگر طبقه متوسط نیز فقط مطالبه سیاسی اجتماعی ندارد و بر اثر فشار معیشتی که در طول دو دهه گذشته به مردم وارد شده است، طبقه متوسط هم فقیرتر شده و مطالبات اقتصادی دارد. به عبارت دیگر طبقه پایین و متوسط به هم نزدیک شده‌اند.

مسئولان اثربخشی قوانین وضع شده را بررسی کنند. اگر یک قانون به هدفش نرسید وحی منزل نیست و می‌تواند تغییر کند. اگر هدف نظام تربیت انسان‌های دیندار است، جدا از اینکه به لحاظ منطقی چنین سیاستی درست است یا نه، باید بررسی کند آیا سیاست‌های جاری باعث دیندارتر شدن مردم شده است یا نه.

مردم ایران طبق نتایج پیمایش‌ها در بعضی از شاخص‌­های دینداری مانند پیش از انقلاب وضعیت بسیار مناسبی دارند، اما در برخی شاخص‌­های دینداری به ویژه در بعد دینداری پیامدی یا آنچه در اسلام، رعایت شرعیات و ترک محرمات خوانده می‌شود، وضعیت کنونی بسیار متفاوت از قرائت رسمی است.

در مورد اخیر باید بررسی کرد در طول دو دهه گذشته آیا سیاست‌هایی که در مورد حجاب اجرا شده، توانسته الگوی مورد نظر حکومت برای حجاب را ایجاد کند. اگر نتوانسته، بدیهی است که باید در شیوه اجرای سیاست‌ها تجدید نظر شود. تجدیدنظر در سیاست‌هایی که هدف خود را محقق نکرده‌اند، در همه زمینه‌ها نه تنها عقب‌نشینی نیست؛ بلکه به طورحتم سبب توسعه کشور می‌شود.

انتهای پیام/

ارومیه – اشنویه – بوکان – پلدشت – پیرانشهر – تکاب – چالدران – چایپاره – خوی – سر دشت – سلماس – شاهین دژ – شوط – ماکو – مهاباد – میاندوآب – نقده – بانه – بیجار – دهگلان – دیواندره – سروآباد – سقز – سنندج – قروه – کامیاران – مریوان – سردشت – استان آذربایجان غربی – استان کردستان – استان ایلام – استان کرمانشاه – اسلام آباد غرب – پاوه – ثلاث باباجانی – جوانرود – دالاهو – روانسر – سر پل ذهاب – سنقر – شهرستان صحنه – قصر شیرین – کرمانشاه – کنگاور – گیلانغرب – هرسین – شهرستان آبدانان – ایلام – شهرستان ایوان – شهرستان بدره – شهرستان چرداول – شهرستان دره شهر – شهرستان دهلران – شهرستان سیروان – شهرستان ملکشاهی – شهرستان مهران – استان تهران – شهر خلیفان – شهر سیلوانه – شهر سیمینه – استان آذربایجان شرقی – استان اصفهان – استان قم – استان یزد – استان همدان – استان هرمزگان – استان مرکزی – استان مازندران – استان لرستان – استان گیلان – استان گلستان –  استان کرمان – استان قم – استان قزوین – استان فارس – استان سمنان – استان زنجان – استان بوشهر – استان تهران – استان البرز – استان خراسان جنوبی – استان خراسان رضوی – استان خراسان شمالی – استان اردبیل – استان ایلام – شهرستان اسلامشهر – شهرستان پاکدشت – شهرستان پیشوا – شهرستان تهران – شهرستان دماوند – شهرستان رباط کریم – شهرستان ری – شهرستان شمیرانات – شهرستان شهریار – شهرستان فیروز کوه – شهرستان قدس – شهرستان قرچک – شهرستان ملارد – شهرستان ورامین – شهر شویشه – استان کهگیلویه و بویراحمد – مشهد – کرج – شیراز – تبریز – اهواز – رشت – زاهدان – ساری – دزفول – اراک – گرگان – بابل – آمل – بروجرد – آبادان – بجنورد – دلبران – شهرستان میانه – شهرستان سراب – مرند – بستان آباد – بناب – جلفا – شهرستان میانه – ورزقان – هشترود – ملکان – مراغه – عجب شیر – شبستر – آذرشهر – اسکو – محمد یار – چهاربرج – کاشان – نیشابور – شهر نوشین – شهر قوشچی – شهر سرو – شهر سردرود – شهر خسروشاه – شهر تبریز – شهر باسمنج – شهر چهاردانگه – شهر فرون آباد – شهر شریف آباد – شهر پاکدشت – شهر کیلان – شهر رودهن – شهر دماوند – شهر آبعلی – شهر آبسرد – شهر نصیرشهر – شهر نسیم شهر – شهر گلستان – شهر شهر جدید پرند – شهر صالحیه – شهر لواسان – شهر فشم – شهر شمشک – شهر تجریش – شهر وحیدیه – شهر اندیشه – شهر باغستان – شهر شاهدشهر – شهر فردوسیه – شهر کانی دینار – شهر چناره – شهر برده رشه – شهر موچش – شهر زرینه – شهر یاسوکند – شهر توپ آغاج – شهر پیرتاج – شهر بابارشانی – شهر کانی سور – شهر بوئین سفلی – شهر آرمرده – شهر سرو آباد – شهر صاحب – شهر مهران – شهر صالح آباد – شهر مورموری – شهر سراب باغ – شهر چوار – شهر زرنه – شهر ایوان – شهر شباب – شهر سرابله – شهرستان دلفان – شهرستان ازنا – شهرستان الیگودرز – شهرستان بروجرد – شهرستان پلدختر – شهرستان خرم آباد – شهرستان دوره – شهرستان دورود – شهرستان کوهدشت – شهر بیستون – شهر حمیل – شهر گودین – شهر سرمست – شهرستان آران و بیدگل – شهرستان اردستان – شهر مهاباد – شهرستان اصفهان – شهرستان برخوار – شهرستان بوئین میاندشت – شهرستان خمینی شهر – شهرستان فریدن – شهرستان بیله سوار – شهرستان پارس آباد – شهرستان خلخال – شهرستان سرعین – شهرستان کوثر – شهرستان کوثر – شهرستان مشگین شهر – شهرستان نمین – شهرستان نیر – شهرستان نطنز – شهرستان نجف آباد – شهرستان نائین – شهرستان مبارکه – شهرستان لنجان – شهرستان گلپایگان – شهرستان نظر آباد – شهرستان فردیس – شهرستان طالقان – شهرستان ساوجبلاغ – شهرستان اشتهارد – شهرستان گناوه – شهرستان کنگان – شهرستان عسلویه – شهرستان دیلم – شهرستان دیر – شهرستان دشتی – شهرستان ابهر – شهرستان ایجرود – شهرستان خدابنده – شهرستان خرمدره – شهرستان سلطانیه – شهرستان طارم – شهرستان ماهنشان – شهرستان ماسال – شهرستان لنگرود – شهرستان لاهیجان – شهرستان فومن – شهرستان طوالش – شهرستان صومعه سرا – شهرستان شفت – شهرستان سیاهکل – شهرستان رودسر – شهرستان رودبار – شهرستان آستارا – شهرستان آستانه اشرفیه – شهرستان املش – شهرستان بندر انزلی – شهرستان رضوانشهر – شهر گردکشانه – شهر سیه چشمه – شهر چهار برج – شهر باروق – شهر قطور – شهر فیرورق – شهر زرآباد – شهر میرآباد – شهر ربط – شهر محمود آباد – شهر کشاورز – شهرستان باشت – شهرستان بهمئی – شهرستان بویر احمد – شهرستان چرام – شهرستان دنا – شهرستان کهگیلویه – شهرستان گچساران – شهرستان لنده – شهرستان میرجاوه – شهرستان هیرمند – شهرستان ایرانشهر – شهرستان چاه بهار – شهرستان خاش – شهرستان دلگان – شهرستان زابل – شهرستان زاهدان – شهرستان سراوان – شهرستان هویزه – شهرستان هندیجان – شهرستان هفتگل – شهرستان مسجد سلیمان – شهرستان آبادان – شهرستان آغاجاری – شهرستان امیدیه – شهرستان اندیکا – شهرستان اندیمشک – شهرستان بندر ماهشهر – شهرستان بهبهان – شهرستان دزفول – شهرستان ارزوئیه – شهرستان انار – شهرستان بافت – شهرستان بردسیر – شهرستان بم – شهرستان جیرفت – شهرستان رابر – شهرستان راور – شهرستان رفسنجان – شهرستان رودبار جنوب – شهرستان ریگان – شهرستان زرند – شهرستان سیرجان – شهرستان شهر بابک – شهرستان عنبر آباد – شهرستان کهنوج – شهرستان منوجان – شهرستان نهبندان – شهرستان قائنات – شهرستان فردوس – شهرستان طبس – شهرستان سربیشه – شهرستان بشرویه – شهرستان بیرجند – شهرستان خوسف – شهرستان زیرکوه – شهرستان سرایان – شهرستان نیشابور – شهرستان مه ولات – شهرستان مشهد – شهرستان گناباد – شهرستان سرخس – شهرستان فریمان – شهرستان فیروزه – شهرستان قوچان – شهرستان کاشمر – شهرستان کلات – شهرستان خوشاب – شهرستان داورزن – شهرستان درگز – شهرستان رشتخوار – شهرستان زاوه – شهرستان سبزوار – شهرستان تربت حیدریه – شهرستان جغتای – شهرستان جوین – شهرستان چناران – شهرستان خلیل آباد – شهرستان خواف – شهرستان تربت جام – شهرستان بجستان – شهرستان بردسکن – شهرستان مانه و سملقان – شهرستان گرمه – شهرستان فاروج – شهرستان شیروان – شهرستان راز و جرگلان – شهرستان جاجرم – شهرستان بجنورد – شهرستان اسفراین – شهرستان میامی – شهرستان مهدی شهر – شهرستان گرمسار – شهرستان شاهرود – شهرستان سمنان – شهرستان دامغان – شهرستان آرادان – شهر بلبان آباد – شهر اورامان تخت – شهر سریش آباد – شهر دزج – شهرستان آبیک – شهرستان آوج – شهرستان البرز – شهرستان بوئین زهرا – شهرستان تاکستان – شهرستان خاتم – شهرستان تفت – شهرستان بهاباد – شهرستان بافق – شهرستان ابرکوه – شهرستان اردکان – شهرستان صدوق – شهرستان مهریز – شهرستان یزد – شهرستان میبد – شهرستان همدان – شهرستان ملایر – شهرستان نهاوند – شهرستان کبودرآهنگ – شهرستان اسد آباد – شهرستان بهار – شهرستان تویسرکان – شهرستان رزن – شهرستان فامنین – شهرستان ابوموسی – شهرستان بستک – شهرستان بشاگرد – شهرستان بندرعباس – شهرستان بندرلنگه – شهرستان پارسیان – شهرستان جاسک – شهرستان حاجی آباد – شهرستان خمیر – شهرستان رودان – شهرستان سیریک – شهرستان قشم – شهرستان میناب – شهرستان آشتیان – شهرستان اراک – شهرستان تفرش – شهرستان خمین – شهرستان خنداب – شهرستان دلیجان – شهرستان زرندیه – شهرستان ساوه – شهرستان شازند – شهرستان فراهان – شهرستان کمیجان – شهرستان محلات – شهرستان آمل – شهرستان بابل – شهرستان بابلسر – شهرستان بهشهر – شهرستان تنکابن – شهرستان جویبار – شهرستان چالوس – شهرستان رامسر – شهرستان ساری – شهرستان سواد کوه – شهرستان سوادکوه شمالی – شهرستان سیمرغ – شهرستان عباس آباد – شهرستان فریدونکنار – شهرستان قائم شهر – شهرستان کلاردشت – شهرستان گلوگاه – شهرستان محمود آباد – شهرستان میاندورود – شهرستان نکا – شهرستان نور – شهرستان نوشهر – شهرستان آزاد شهر – شهرستان آق قلا – شهرستان بندر گز – شهرستان ترکمن – شهرستان رامیان – شهرستان علی آباد – شهرستان کردکوی – شهرستان کلاله – شهرستان گالیکش – شهرستان گرگان – شهرستان گمیشان – شهرستان گنبد کاووس – شهرستان مراوه تپه – شهرستان مینودشت  – شهرستان آباده – شهرستان ارسنجان – شهرستان استهبان – شهرستان اقلید – شهرستان بوانات – شهرستان پاسارگاد – شهرستان جهرم – شهرستان خرامه – شهرستان خرم بید – شهرستان خنج – شهرستان داراب – شهرستان رستم – شهرستان زرین دشت – شهرستان سپیدان – شهرستان سروستان – شهرستان شیراز – شهرستان فراشبند – شهرستان فسا – شهرستان فیروز آباد – شهرستان قیروکارزین – شهرستان کازرون – شهرستان کوار – شهرستان گراش – شهرستان لارستان – شهرستان لامرد – شهرستان مرودشت – شهرستان ممسنی – شهرستان مهر – شهرستان نی ریز – استان چهار محال و بختیاری – شهرستان اردل – شهرستان بروجن – شهرستان بن – شهرستان سامان – شهرستان شهر کرد – شهرستان فارسان – شهرستان کوهرنگ – شهرستان کیار – شهرستان لردگان – شهر پردیس – شهر تهران – شهر جواد آباد – شهر صفادشت – شهر فیروزکوه – شهر ارجمند – شهر صبا شهر – شهر قدس – شهر پیشوا – شهر رانکوه – شهر لولمان –  شهر لشت نشاء – شهر کوچصفهان – شهر سنگر – شهر خمام – شهر خشکبیجار – شهر لوندویل – شهر بازار جمعه – شهر چاف و چمخاله – شهر رودبنه – شهر اسالم – شهر چوبر – شهر حویق – شهر لیسار – شهر هشتپر – شهر صومعه سرا – شهر گوراب زرمیخ – شهر مرجقل