حزب تدبیر و توسعهمهدی جعفری کاکلکی –عضو انجمن مهندسین برق و الکترونیک ایران، امروزه جهان با توجه به بسترهای مناسب علمی و تحقیقاتی پیش آمده نظری جامع نسبت به تولید و گسترش انرژ ی بویژه انرژی های پاک مانند انرژ ی برق دارد و تمامی دولتها به دنبال ثبت رکورد تولید انرژی در کارنامه ی عملکرد خود هستند.در دولت دوازدهم صنعت برق ایران به جایگاه چهاردهم جهانی دست پیدا کرد که طبق برنامه ریزی های اقتصادی تدوین شده در سال ۱۳۹۹،میزان شانزده هزار مگاوات در ساعت  به میزان انرژی برق تولیدی افزوده شد و طبق پیش بینی ها قرار است تا پایان دولت دوازدهم به بیست هزار مگاوات در ساعت افزایش یابد.
صنعت برق همچون سایر صنایع دیگر از تبعات تحریمها و اقتصاد ناپایدار و بیمار در امان نمانده و بسیاری از پروژ های برق رسانی و نیروگاهی با وقفه و کندی مواجه شده است،گرچه با تلاش شرکتهای دانش بنیان و متخصصین این صنعت تا حد زیادی وقفه های پیش آمده جبران شده است. 
در طی روزهای اخیر به دلیل خاموشی های پیش آمده در اقصی و نقاط کشور بویژه در نقاط گرم،نسبت به عملکرد وزارت نیرو انتقادات و اعتراضاتی شکل گرفته و خسارات زیادی نیز به کسب و کار مردم وارد شده است.عموم مردم بحران قطعی برق را ناشی از عملکرد و برنامه ریزی های غلط مسئولین ذیربط می دانند که قادر نبوده اند میزان تولید برق را نسبت به مصرف پیش بینی و تمهیدات لازم را اتخاذ کنند ونیز شایعه ی استخراج رمز ارزها در مزارع احداثی تولید بیت کوین توسط برخی کشورها دامنه ی نارضایتی های عمومی را گسترش داده است،اگرچه مسئولین وزارت نیرو بصورت شفاف درخصوص این شایعه اظهار نظر نکرده اند.
اگر تمامی علل مطرح شده را کنار هم بگذاریم و نسبت به هم مقیاس کنیم، اصلی ترین علت خاموشی های برق درامسال محصول حداقل چند دهه عدم توازن در اقتصاد برق است،یا به عبارتی سرایت برنامه ریزی های غلط اقتصادی و بیمار گونه به صنعت حیاتی برق است که شرایط را به اینجا کشانده است.
برای درک بهتر به خلاصه ای از مقاله ای که وزیر نیرو در دولت یازدهم در سال۱۳۹۷ درخصوص هزینه های اقتصادی صنعت برق در سال ۱۳۹۵ نوشته اند استناد و تشریح می کنیم:

        **در سال ۱۳۹۵ هزینه تولید هر کیلووات‌ساعت برق با احتساب هزینه سوخت (گاز یا گازوئیل) بین ۳۱۰ تا ۴۸۰ تومان (بدون هزینه‌های تولید   آلودگی محیط‌زیستی) بوده است. (یک کیلووات‌ساعت برق، تقریباً معادل برق مصرفی موبایل یک شهروند در طول سال است).
        ** مصرف‌کننده برق هر قیمتی که بپردازد، این هزینه بر اقتصاد ملی ایران تحمیل می‌شود.
        ** سوختی که در سال ۱۳۹۵ برای تولید برق درکشور  مصرف  شده معادل ۱۵ میلیارد  دلار بوده  است. (به  قیمت دلار ۲۰۰۰۰ تومان امروز، می‌شود ۳۰۰ هزار میلیارد تومان) این هزینه از جیب اقتصاد ملی صرف می‌شود.
        **اگر هزینه ی سوخت را هم کامل لحاظ نکنیم،در سال ۱۳۹۵،هزینه تولید هرکیلووات‌ساعت برق(هزینه نیروی انسانی، نیروگاه، توربین، انتقال و …) حدود ۱۱۰ تومان بوده است.در همان سال قیمت  فروش برق به مشترکین خانگی، تجاری، صنعتی و کشاورزی به ‌طور متوسط ۶۶ تومان بوده است.فروش هر کیلووات برق ۱۱۰ تومانی به ۶۶ تومان، یعنی ۴۴ تومان ضرر در هر کیلووات. 
         یک سؤال ساده: 
        کدام کاسب و تولید کننده ای را در دنیا پیدا می‌کنید که حاضر باشد در همه عمر کاسبی‌اش کالا را با ۴۰ درصد ضرر بفروشد؟ 
        اما با تأسف صنعت برق ایران قریب چهار دهه است که این کار را می‌کند.
        نتیجه و عواقب چنین عملکردی چه می‌شود.
        ** بخش خصوصی که حاضر نیست در تولید کالایی سرمایه‌گذاری کند که آن‌را با ۴۰ درصد ضرر بفروشد.
        ** فرض کنیم حضور بخش خصوصی پررنگ باشد و دولت برق را به قیمت تضمینی از  بخش خصوصی  خریداری کند. اما وزارت نیرو و صنعت برقی که برق را با ضرر می‌فروشد، از کجا درآمد داشته باشد تا برق را از بخش خصوصی بخرد مثلاً ۴۰۰ تومان بخرد و ۶۶ تومان بفروشد؟فرض می کنیم طبق یک ردیف بودجه ای،نقدینگی ضرر را جبران کند؛ یک یا دو سال بیشتر نمی تواند این کار را می‌کند وبعد دیگر نمی‌تواند.در این شرایط به بخش خصوصی بدهکار می‌شودو به تدریج بدهی افزایش می‌یابد و بخش خصوصی هم از سرمایه گذاری کنار می‌کشد.یکی از علل به وجود آمدن بدهی های کلان وزارت نیرو به پیمانکاران صنعت برق و عدم بازسازی و بهینه سازی نیروگاهها و تجهیزات مربوطه همین است.
         ** مصرف برق کشورسالی متوسط ۵ درصدبالامی‌رود. پس باید سالی حداقل ۳ تا ۴ هزارمگاوات نیروگاه جدید بسازیم.هر هزار مگاوات  نیروگاه ساختن حدود ۶۰۰ میلیون یورو هزینه دارد.یعنی باید سالی حدود ۱.۸ تا ۲.۴ میلیارد یورو (۴۵ تا ۶۰ هزار میلیارد تومان)درسال هزینه ساخت نیروگاه بکنیم.کل پول دریافتی از همه مشترکین برق در سال، به نصف این مبلغ هم نمی‌رسد. 
        ** به دلیل قیمت پایین برق، سرمایه‌گذاری در بهینه‌سازی مصرف به صرفه نیست. وقتی قبض برق خانه‌ای ۲۰۰هزار تومان باشد آیا حاضر است ۱۲ میلیون تومان برای بهینه‌سازی یا خرید کولر گازی هزینه کند؟ 
        ** مصرف‌کنندگان(خانگی،صنعتی،کشاورزی و …)دغدغه مدیریت مصرف ندارند و هر ساله شاهد رشد مصرف برق هستیم درحالی که کشورهای دیگر به دلیل افزایش سالانه ی هزینه های تولید و انتقال برق،در حال کاهش دادن مصرف برق‌شان هستند.
           
          نتیجه گیری 
         **عدم توازن اقتصادبرق(درآمدهای کم، هزینه‌های تولید زیاد) درمدت چهار دهه، مانع ازسرمایه‌گذاری کافی درتولیدنیروگاه،بهینه‌سازی مصرف، و توسعه استفاده از تجهیزات کم‌مصرف استاندارد شده و کشور در ورطه کمبود برق قرار گرفته است.
       ** آیا مردم مقصر این قضیه هستند؟ خیر! می‌شود اخلاقاً ازمردم انتظار داشت درست مصرف کنند،اما حکومت وکشورداری،عرصه انتظار اخلاقی از مردم نیست. مردم طبق قواعد اقتصادی رفتار می‌کنند. صنعت ساختمان، صنعت لوازم خانگی و فرآیندهای اقتصادی تابع اخلاق مردم نیست، تابع اثر قیمت‌ها و سیاستگذاری های کلان اقتصادی است. 
         ** آیا راهکار، صرفاً افزایش قیمت‌ برق است؟ خیر! مسأله‌ای که در چهار دهه ایجادشده، با افزایش ناگهانی قیمت درمان نمی‌کنند.این مسأله  با بازنگری همه‌جانبه در اقتصاد،فناوری،مناسبات صنعتی،صنعت ساختمان و …قابل حل است.
        جهت‌گیری به سمت مدیریت مصرف در نظام اقتصادی-اجتماعی کشور، و راهکارهای  تدریجی،منسجم  و  مداوم که  در نهایت به  واقعی ‌سازی قیمت توأم با توانمندسازی اقتصادی مردم بینجامد، بخشی از راه‌حل است. 
       ** پذیرش نقصان و ناکارآمدی  مسیر طی  شده  در اقتصاد برق  در چهاردهه، نقطه آغاز این اصلاح  بوده و گفت‌وگوی  صریح درباره این مسأله حیاتی، ضروری است.الگوپذیری از مدیریت انرژ ی و بهینه سازی در کشورهای صنعتی می تواند راهی میانبر برای رسیدن به سکوی بهره وری و کنترل بحران باشد.

انتهای پیام/

اردبیل – بیله سوار – پارس آباد – خلخال – شهرستان سرعین – کوثر – گرمی – مشگین شهر –  نمین – نیر – ارومیه – اشنویه – بوکان – پلدشت – پیرانشهر – تکاب – چالدران – چایپاره – خوی – سردشت – سلماس – شاهین دژ – شوط – ماکو – مهاباد – میاندوآب – نقده – تهران – آران و بیدگل – اردستان – اصفهان – برخوار – بوئین میاندشت – تیران و کرون – چادگان – سمیرم – شاهین شهر و میمه – شهرضا –  فریدن – فریدونشهر – فلاورجان – استان آذربایجان غربی – استان آذربایجان شرقی – استان اصفهان – استان قم – استان یزد – استان همدان – استان هرمزگان – استان مرکزی – استان مازندران – استان لرستان – استان گیلان – استان گلستان – استان کرمانشاه – استان کرمان – استان کردستان – استان قم – استان قزوین – استان فارس – استان سمنان – استان زنجان – استان بوشهر – استان تهران – استان البرز – استان خراسان جنوبی – استان خراسان رضوی – استان خراسان شمالی – استان اردبیل – استان ایلام – شهرستان اسلامشهر – شهرستان پاکدشت – شهرستان پیشوا – شهرستان تهران – شهرستان دماوند – شهرستان رباط کریم – شهرستان ری – شهرستان شمیرانات – شهرستان شهریار – شهرستان فیروز کوه – شهرستان قدس – شهرستان قرچک – شهرستان ملارد – شهرستان ورامین – شهرستان آباده – شهرستان ارسنجان – شهرستان استهبان – شهرستان اقلید – شهرستان بوانات – شهرستان پاسارگاد – شهرستان جهرم – شهرستان خرامه – شهرستان خرم بید – شهرستان خنج – شهرستان داراب – شهرستان رستم – شهرستان زرین دشت – شهرستان سپیدان – شهرستان سروستان – شهرستان شیراز – شهرستان فراشبند – شهرستان لامرد – شهرستان مرودشت – شهرستان ممسنی – شهرستان مهر – شهرستان نی ریز – شهرستان سمیرم